“Kun je komen, want de jongens gaan afscheid nemen van hun kleine zusje. En ik wil graag dat jij daarbij bent”. Daar aangekomen ligt er een klein hoopje mens, onregelmatig adem te halen met kleine schokjes op een groot bed met familie er omheen. Moeder houdt mij meteen stevig vast als een boei in een grote zee van verdriet. Vader zit er stil bij. De jongens zijn nog aan het spelen in de huiskamer. Pas als ze horen dat hun zusje dood zal gaan, komt ook bij hun het besef en vele ontroostbare tranen.

Dagen later is er bij de jongens een afwisseling van schijnbare onverschilligheid en stoer gedrag met reacties van verdriet en veel onderlinge boosheid en irritatie. Een van de jongens wijst mij aan wat er allemaal is veranderd in huis: “Het bedje is weg uit de kamer, de melk staat niet meer in de gang en ik kan geen boekje meer lezen voor haar.” “Ik was liever zelf dood gegaan” zegt de ander. Dit blijkt bij navraag een gevolg van de gedachte dat hij het niet eerlijk vindt, omdat zij zoveel korter heeft geleefd. Mama schudt haar hoofd:  “Ons bestaan voelt als uit elkaar gevallen, niets is meer wat het was en we missen haar zo erg. ”

Verlies voelt vaak als een existentiële aardbeving. Lagen komen bloot te liggen, die dat normaal niet waren. Als een grote wond die pijn doet en allerlei gevoelige reacties geeft. Het doet mij denken aan een ander groot trauma, namelijk dat voor bewoners van Blatten. Het dorpje in een prachtig dal van de Alpen, Zwitserland, dat ik meerdere malen heb bezocht (zie foto), is er niet meer. Een groot stuk berg is losgekomen en op een gletsjer gevallen en dit is op 28 mei 2025 naar beneden gekomen en heeft het dorpje bedolven. Deze gebeurtenis heeft mij geschokt, vanwege de verwoesting van zo iets moois, dat deze mensen hun ‘heimat’ plotseling kwijt zijn en het gevaar van klimaatveranderingen.

Bij een groot verlies is er in het begin vaak een gevoel van overspoeld te raken. Dan is van belang dat er aandacht is voor de basale behoeften zoals goed slapen, eten en een dak boven je hoofd. Helemaal niet vreemd is dat moeder in deze situatie ontzettend moe is en haar kinderen lichamelijke klachten of confronterende gedachten hebben en aandacht vragen met bijvoorbeeld heel hard en lang huilen. De aandacht voor rust, stabiliteit en veiligheid is dan nodig. Belangrijk is dat het gedrag niet wordt veroordeeld, maar kinderen de veiligheid wordt geboden om hun verdriet maar ook angst en boosheid te uiten. Voor nu is het van belang om moeder daarin te steunen en haar te bekrachtigen, hoe liefdevol ze haar kinderen bijstaat.

Alleen degene die het verlies doormaakt kan ons vertellen hoe zwaar het is en op termijn ook vertellen wanneer er weer wat vaste grond onder de voeten wordt gevoeld. Dan kan men open staan voor steun dat mogelijk helpt om de rouw te ervaren en komt er beweging in rouw. Voor nu is het ‘er zijn’ voldoende, alhoewel ik graag zoveel meer had willen doen. Dit en hoe moeder ook mij liefdevol kan raken, wordt bevestigd met haar appje dat ik later krijg: ‘Fijn dat je er bent’.